Տարագիրներ ու երազողներ

Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնը (ԳԱԿ) մշտապես հատուկ ուշադրություն է դարձրել մասնավոր հավաքածուներին և մենք ուրախ ենք ներկայացնելու «Երևանյան կոլեկցիոներների ընտրությունը» շարքի արդեն իսկ չորրորդ ցուցադրությունը: Մասնավոր կոլեկցիոների կողմից հիմնադրված կենտրոնի առաջնահերթություններից է ավելի լայն հանրության համար անհասանելի արվեստի ցուցադրումը: Այդուհանդերձ, «Տարագիրներ ու երազողներ. 20-րդ դարի սփյուռքահայ գրաֆիկայի համայնապատկեր» ցուցահանդեսը ոչ միայն ներկայացնում է գրաֆիկական արվեստի մի թաքնված գանձարան, այլև բացահայտում է սփյուռքահայ արվեստագետների մի աստղաբույլ, որին անգամ արվեստի մասնագետները ծանոթ չեն Հայաստանում և որոնցից շատերը երբևէ Հայաստանում չեն ցուցադրվել

Այս ցուցադրությունը ներկայացնում է Վիգեն Գալստյանի` 1990-ականների կեսերից ի վեր ժողովված արվեստի և դիզայնի ավելի մեծ հավաքածուի մի փոքր ընտրանի: Որպես լուսանկարչության, հայ արդի ու ժամանակակից արվեստում մասնագիտացված արվեստաբան, Գալստյանը դիտարկում է հավաքածուն իբրև իր գիտական գործունեության շարունակություն: Դեռևս պատանի հասակում ձեռք բերելով առաջին արվեստի գործը, նա ցանկացել է իր կոլեկցիոներությամբ հարցադրել ինստիտուցիոնալ այն նեղ նարատիվները, որոնք շարունակում են գերակշռել հայ արդի վիզուալ մշակույթի ընկալումներում:

Ընդգրկելով գրաֆիկական արվեստի գրեթե բոլոր ձևերը՝ ցուցադրությունը ի մի է բերում սփյուռքի մեծ կենտրոններում գործող քառասունչորս հայ նկարիչների հիսունյոթ ստեղծագործություն: Այսպիսով մեզ հնարավորություն է տրվում ընդհանրացված կերպով ուրվագծել արդի արվեստի զարգացումը նախորդ դարում` այդ գործընթացներում ինտեգրված սփյուռքահայերի տեսանկյունից։ Միաժամանակ, սա նաև առիթ է խորհելու, թե ինչպես է այս նկարիչների գործնեությունը բարդացնում մեր պատկերացումները «հայկական» արվեստի մասին, որը ձևավորվում էր արևելահայ կենտրոններում 1900-90-ականների ընթացքում:

Հինգ մասից կազմված ցուցադրությունը զննում է, թե ինչպես են այս նկարիչները սահմանել Ինքնությունը, Վայրը, Մարմինը, Երևակայականը և Վերացականն իրենց գործերում, որոնք հավաքականորեն պարագծում են արդի ու ժամանակակից արվեստի ավելի լայն գեղագիտական ծրագիրը: Ներկայացված ցուցանմուշների կապերն ու բաժանումները ձևավորում են հետագծեր, որոնք մատնանշում են մի պարզ ճշմարտություն՝ մասնավորապես այն փաստը, որ հայ մշակութային արդիականության գնահատականները պետք է դուրս գան արևելահայ համատեքստից, ներառելով դրա մշուշոտ երկվորյակի՝ անդադար ձևափոխվող Սփյուռքի ներկայությունն ու ազդեցությունը:

Տեսաշար